Bilim dergisi Neurology’de yayımlanan bir çalışmada, yaklaşık 93 bin bireyin beslenme alışkanlıkları ve bilişsel sağlık durumları 11 yıl boyunca araştırıldı. Araştırmacılar, katılımcıların diyetlerini üç ana kategori altında değerlendirdi: ‘sağlıklı bitki bazlı’, ‘sağlıksız bitki bazlı’ ve ‘genel bitki bazlı’. Kaliteli bitki bazlı beslenmenin, tam tahıllar, sebzeler, meyveler, kuruyemişler, baklagiller ve sağlıklı yağlar içermesi durumunda demans riskini yüzde 7 oranında azalttığı belirlendi. Ancak, rafine karbonhidratlar, şekerli ürünler ve aşırı işlenmiş gıdalarla zenginleştirilmiş sağlıksız bitki bazlı diyetlerin demans riskini yüzde 6 artırdığı ortaya çıktı.
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, zaman içinde beslenme alışkanlıklarının değişimi ile ilgili oldu. Sağlıklı gıda tercihlerinden uzaklaşıp daha fazla işlenmiş gıda tüketmeye yönelen bireylerde demans riskinin yüzde 25 oranında yükseldiği gözlemlendi. Diğer yandan, beslenme düzenini iyileştirerek sağlıklı gıda seçimlerine yönelen kişilerin riskinin yüzde 11 azaldığı kaydedildi. Uzmanlar, işlenmiş gıdaların beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekiyor. Şekerli atıştırmalıklar, hazır paketli ürünler ve rafine karbonhidratların ani kan şekeri dalgalanmalarına yol açarak bilişsel fonksiyonlar üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.
Araştırmada ayrıca baklagillerin ve bitkisel protein kaynaklarının koruyucu etkisine vurgu yapıldı. Özellikle fasulye, bezelye ve mercimek gibi gıdaların düzenli olarak tüketilmesinin bilişsel gerileme riskini azaltabileceği belirtildi. Bilim insanları, yalnızca ‘bitki bazlı’ olmasının bir beslenme düzenini otomatik olarak sağlıklı kılmadığını vurguluyor. Uzun vadede beyin sağlığını korumak için doğal, lif açısından zengin ve minimum işlenmiş gıdaları tercih etmenin önemine dikkat çekiliyor.
