1 Kasım’da yürürlüğe girmesi beklenen ÖTV artışları, akaryakıt fiyatlarında yeni bir zam dalgasını başlatabilir. Motorin için 3,60 TL, benzin içinse yaklaşık 4,15 TL’lik vergi kaynaklı fiyat artışının gündemde olduğu ifade ediliyor. Ancak asıl tehlike sadece vergilerle sınırlı değil.
Döviz kurlarındaki artış ve Orta Doğu’da yeniden patlak verebilecek savaş riski, akaryakıt fiyatlarını daha yüksek seviyelere çıkarma potansiyeline sahip.
Sözcü yazarı ve ekonomist Mahmut Aydoğmuş, kasım ayında akaryakıt fiyatlarını bekleyen üç önemli risk olduğunu vurgulayarak, “Eğer vergi artışı kesinleşirse ilk etkiyi pompa fiyatlarında göreceğiz. Ancak döviz kuru ve Brent petrolün seyri, bu artışı çok daha fazla etkileyebilir” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
MOTORİNE 3,60 TL, BENZİNE 4,15 TL ARTIRIM YOLDA
Aydoğmuş, 1 Kasım’da beklenen ÖTV artışlarının doğrudan pompa fiyatlarına yansıyacağını belirterek şu hesaplamayı yaptı:
“Motorinde litre başına mevcut olan 6 TL’lik ÖTV’nin 1 Kasım itibarıyla 9 TL’ye çıkması planlanıyor. Bu da 3 TL’lik bir vergi artışı demektir. Yüzde 20 KDV etkisiyle motorinin litre fiyatına yansıması da 3,60 TL olacak.”
95 oktan benzinde ise mevcut ÖTV’nin 8,90 TL’den 12,36 TL’ye yükselmesi öngörülüyor. Aradaki fark olan 3,46 TL’lik artış KDV dahil yaklaşık 4,15 TL zam anlamına geliyor.
Aydoğmuş bu artışların yalnızca otomobil kullanıcılarını etkilemeyeceğini; taşımacılıktan tarıma kadar geniş bir alanda maliyet baskısı oluşturacağını vurguladı.
DÖVİZDE YENİ DÖNEM: KASIM SONU İÇİN 50,71 TL SENARYOSU
Akaryakıt fiyatlarını tehdit eden ikinci unsur döviz kuru olarak öne çıkıyor.
Bloomberg’in 14 Ekim tarihli haberinde Türk lirasının değer kaybının hızlanabileceği yönünde değerlendirmeler yer aldı.
Aydoğmuş döviz kurlarındaki dalgalanmaya dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Yılın ilk dokuz ayında dolar kurundaki aylık ortalama artış yaklaşık yüzde 1,65 seviyesindeydi. Ekim ayının sonuna dört gün kala bu oran yüzde 1,75’e ulaşmış durumda. Mevcut eğilim aylık artışın yüzde 1,80’i aşabileceğini gösteriyor.”
Eğer bu trend kasım ayında da devam ederse dolar kurunun ay sonunda 50,71 TL seviyesine ulaşması mümkün görünüyor. Elbette bu bir senaryo ancak kurda yaşanacak yükselişlerin akaryakıt fiyatları açısından önemli maliyet unsuru olduğu açık.
Türkiye’nin petrol ihtiyacının büyük kısmını ithalat yoluyla karşıladığını hatırlatan Aydoğmuş, Brent petrolün fiyatı değişmese bile döviz kurundaki artışın akaryakıt maliyetlerini artırabileceğini belirtti.
“Mevcut varsayımlar altında kur kaynaklı ek maliyetin litre başına yaklaşık 2,50 TL’ye (ithalde KDV dahil) çıkabileceğini hesaplıyoruz. Yani uluslararası petrol fiyatı sabit kalsa bile kur nedeniyle yeni zamlarla karşılaşmamız olası.”
BÜYÜK TEHLİKE: BRENT PETROLDEKİ ARTIŞ
Aydogmus’a göre akaryakıt fiyatları açısından en büyük belirsizlik Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerden kaynaklanıyor.
Ara seçimlerin ardından İran ile İsrail ve ABD arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceğine dair senaryoların enerji piyasaları açısından dikkatle izlenmesi gerektiğini ifade eden Aydoğmuş şu şekilde değerlendirdi:
“Petrol piyasasında iki farklı price ayrılması gerekiyor. Ekranlarda gördüğümüz Brent petrol fiyatı en yakın vadeli kontratın değeri iken; fiziki piyasalardaki spot fiyatlar ise daha yüksektir.”
Pesteki haftalarda New York Times’da yer alan ve dünya genelinde yankı uyandıran haberler de oldukça önemlidir. ABD ara seçimlerinin ardından İran merkezli yeni bir askeri çatışmanın yaşanma ihtimali bulunuyor ki bu durum petrol arzını etkileyebilir; dolayısıyla Brent vadeli fiyatlarının da yeniden yükselmesi mümkün hale gelecektir. Böyle bir gelişme Türkiye açısından ciddi bir enerji maliyeti şoku anlamına gelir.”
Aydoğmuş bu senaryonun kesinleşmediğini belirtirken petrol fiyatlarındaki belirleyici faktörün savaş ihtimali değil; olası çatışmanın üretim ve sevkiyat üzerindeki etkisi olacağını ifade etti.
“KASIM AYINDA ÜÇLÜ ZAM BASKISIYLA KARŞI KARŞIYAYIZ”
Vergi artırımıyla birlikte döviz ve petrol fiyatlarının aynı dönemde yukarı yönlü baskı yapmasının ciddi bir risk teşkil ettiğine dikkat çeken Aydoğmuş sözlerini şöyle tamamladı:
“Kasım ayına üç ayrı riskle giriyoruz: Birincisi; 1 Kasım’daki ÖTV zammı. İkincisi; Türk lirasındaki değer kaybının hızlanma ihtimali. Üçüncüsü ise Orta Doğu’daki olası savaşın petrol üzerindeki etkisi.”
Sadece vergi ve döviz kaynaklı hesaplamalar bile motorin için yaklaşık olarak toplamda 6 TL’lik ve benzin içinse ortalama olarak yaklaşık 6,55 TL’lik bir baskıya işaret ediyor. Buna Brent petroldeki olası yükseliş eklenirse durum çok daha zorlaşabilir.
Akyakıtta gerçekleşen her zam yalnızca depoyu dolduran kişileri etkilemekle kalmıyor; nakliye maliyetinden market raflarına kadar tüm ekonomiyi kapsayan geniş bir etki yaratıyor.
Bundan dolayı kasım ayında mesele sadece benzin ve motorin ücretleri değil; enerji maliyetleri üzerinden enflasyonun tekrar baskı altına girmesi riskiyle de karşı karşıyayız.
*BU HABERDE YER ALAN İFADELER YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR.
